Meteen naar de content

Waar staat de Palestijnse keffiyeh symbool voor?

Tegenwoordig is de Palestijnse keffiyeh, ook bekend als een ‘kufiya’, ‘hatta’ of ‘shemagh’, een internationaal symbool van solidariteit met de Palestijnse zaak.

De Palestijnse keffiyeh, ook bekend als een ‘kufiya’, ‘hatta’ of ‘shemagh’, is veel meer dan alleen het iconische zwart-witte ruitpatroon. De vierkante sjaal vindt zijn oorsprong in Irak en verspreidde zich door de Arabische wereld als traditioneel hoofddeksel in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. 

Toen de keffiyeh Palestina bereikte, kreeg hij een veel grotere betekenis dan elders. Tegenwoordig overstijgt hij grenzen, religie en gender en is hij uitgegroeid tot een internationaal symbool van solidariteit met de Palestijnse zaak.

Maar wat is het echte verhaal achter de keffiyeh? Hoe is deze hoofddoek zo’n rijke culturele en historische betekenis gaan dragen?

De Palestijnse keffiyeh is uitgegroeid tot een symbool van verzet voor Palestijnse mannen en vrouwen.

Wat is de Palestijnse keffiyeh?

De Palestijnse keffiyeh (ook wel kufiya, shemagh of hatta genoemd) is een zwart-wit geblokte hoofddoek. De keffiyeh kent vele vormen en gaat terug tot 3100 v.Chr. in Mesopotamië, meer bepaald in de regio Kufa in Irak.

In Palestina was het kledingstuk aanvankelijk alleen populair onder landarbeiders op het platteland – de fellahin. Doordat de stof ademde, beschermde de hoofddoek boeren doeltreffend tegen de felle zon en zandstormen. De meer stedelijke Palestijnen – de effendi – droegen daarentegen graag een rode vilten hoed, de tarboosh.

In de afgelopen eeuw is de keffiyeh populair geworden onder de Palestijnse bevolking in het algemeen. Hij duidt niet langer op sociale klasse, maar is uitgegroeid tot een symbool van de Palestijnse identiteit en het verzet.

De tarboesh, of fez, was populair onder de stedelijke Palestijnse bevolking.

Wat symboliseert de Palestijnse keffiyeh? 

De keffiyeh werd voor het eerst populair tijdens de Arabische Opstand tegen de Britse koloniale overheersing in 1936. Om hun identiteit voor de Britse autoriteiten verborgen te houden, gebruikten Palestijnen de hoofddoek om hun gezicht te bedekken. Nadat de Britse autoriteiten probeerden de keffiyeh te verbieden, begonnen Palestijnse burgers, ongeacht hun sociale klasse, hem uit solidariteit te dragen. Zo werd het voor de oppositie moeilijker om hun mede-revolutionairen in de menigte te herkennen.

Spoelen we door naar de jaren 60 en de opkomst van de Palestijnse verzetsbeweging. De prominente Palestijnse politicus Yasser Arafat gaf deze betekenis van de keffiyeh verder vorm. De keffiyeh werd Arafats persoonlijke handelsmerk: hij drapeerde hem over zijn rechterschouder, zodat hij op de kaart van Palestina van vóór 1948 leek.

Arafat, die zelden zonder zijn keffiyeh werd gezien, maakte de hoofddoek internationaal populair. Vooral nadat de Israëlische autoriteiten de Palestijnse vlag bijna drie decennia lang verboden (1967–1993), nam de keffiyeh haar plaats in als wereldwijd symbool van de Palestijnse identiteit. 

Tegenwoordig is de keffiyeh een onuitgesproken uiting van solidariteit met het Palestijnse volk. Het kledingstuk wordt gedragen door mensenrechtenactivisten, politici, topsporters en zelfs beroemdheden zoals Kanye West en David Beckham. Hoewel dit tot discussies over culturele toe-eigening heeft geleid, zegt het onmiskenbaar iets over de invloed van de keffiyeh op wereldschaal. 

Arafat droeg de keffiyeh over zijn schouder, in de vorm van de Palestijnse gebieden van vóór 1948.

Waar staan de patronen op de keffiyeh voor?

De iconische patronen op de keffiyeh zijn al lange tijd onderwerp van discussie. Meestal bestaat deze uit drie hoofdpatronen:

de visnetten,
de opvallende lijnen en
de olijfbladeren. 

Er wordt gesteld dat het visnetpatroon – het populairste van de drie – de verbondenheid van de Palestijnen met de zee verbeeldt. 

Sommigen zien het visnet als een symbool van collectivisme – het knoopt individuen samen tot een groter, sterker geheel. 

Anderen, zoals de Palestijnse artiest Fargo Tbakhi, vinden dat het patroon op prikkeldraad lijkt – een verwijzing naar de bezetting van het land.

Een minder opvallend, maar even betekenisvol patroon bestaat uit de olijfbladeren langs de onderkant van de keffiyeh. Olijfbomen hebben een grote culturele betekenis voor Palestijnen en spelen een cruciale rol in de Palestijnse economie. Ook vandaag de dag zijn ongeveer 100.000 families in de Palestijnse gebieden afhankelijk van Palestijnse olijfolie en olijfproducten als belangrijkste bron van inkomsten. 

Bovendien is de olijfboom, die gemiddeld 300–600 jaar leeft, een symbool van Palestijnse veerkracht en hun diepe verbondenheid met het land.

“Net zoals bomen kunnen overleven en diep geworteld kunnen zijn in hun land, geldt dat ook voor het Palestijnse volk.”

– Sliman Mansour, Palestijnse kunstenaar

Tot slot zouden de opvallende lijnen op de keffiyeh handelsroutes door het historische Palestina verbeelden, die de regio tot een centrum voor uitwisseling maakten. Anderen geloven dat de lijnen de muren verbeelden die het land omringen en de vrijheid beperken. 

De patronen op de keffiyeh zijn niet alleen modieus, maar dragen ook een millennium aan culturele en historische betekenis in zich. Hoewel deze betekenissen nooit officieel zijn bevestigd, vertellen de patronen iets over de lange en rijke geschiedenis van Palestina.

Waar kan ik de Palestijnse keffiyeh kopen? 

De textielfabriek Hirbawi is de laatst overgebleven producent van de authentieke Palestijnse keffiyeh. Het bedrijf werd in 1961 opgericht door Yasser Hirbawi en overleefde de vele concurrenten, waardoor het de enige leverancier werd van de iconische hoofddoek. Op een bepaald moment verkocht het jaarlijks 150.000 keffiyehs. Toen internationale bedrijven echter lucht kregen van de trend en goedkopere imitaties begonnen te produceren, raakte de originele Hirbawi-keffiyeh op de achtergrond. Op een gegeven moment verkocht het Palestijnse bedrijf nog maar 10.000 sjaals per jaar. 

Tegenwoordig heeft Hirbawi een comeback gemaakt, met de nadruk op kwaliteit en authenticiteit. Bovendien produceert Hirbawi nu verschillende keffiyehs voor mensen uit alle lagen van de bevolking. Bekijk hier enkele kleurrijke keffiyehs van Hirbawi.

De Hirbawi-fabriek is de laatst overgebleven producent van keffiyehs in Palestina.

SHOP NU

/

Winkelwagen

Uw winkelwagen is momenteel leeg.

Begin met winkelen

Selecteer opties