
„Hij heeft heersers van hun tronen gestoten, maar de nederigen verheven.”
– Maria's lied, Lucas 1:52
Thuis van vierduizend jaar
De nederige herder zwerft door de oude vallei onder de stad Beit Sahour. Zijn schapen grazen en baden in het licht van de oranje zonsondergang. Onder een olijfboom komt de herder tot rust en brengt hij zijn kudde bijeen voor de nacht. Terwijl hij gaat liggen, geeft zijn vermoeide lichaam zich over aan een diepe rust, overweldigd door de zachte, donkerbruine aarde onder hem. Hij nestelt zich in de grond alsof er wortels uit zijn rug groeien. „Het leven is hard werken,” denkt hij, „maar de vruchten ervan zijn het waard.” Zonder dat de nederige herder het weet, zal zijn geloofsartikel nog vele generaties voortleven, langer dan hij zich kan voorstellen. En op dat moment verschijnt er een machtige ster.

De eerste sporen van bewoning in de vallei van Beit Sahour zouden teruggaan tot wel 3000 v.Chr., toen de Kanaänieten uit de bronstijd er beschutting vonden in de vele grotten. Gereedschappen, graven en oude olijfoliewpersen die in de loop der eeuwen zijn blootgelegd, getuigen van de bedrijvigheid en veerkracht van de bevolking van Sahour, wier nalatenschap en tradities duizenden jaren hebben standgehouden, terwijl rijken en koningen tot stof zijn vergaan.
De naam van de gemeente „Beit Sahour” (بيت ساحور) betekent „Huis van de dageraad” en verwijst naar de oude herders van de stad, die tot de dageraad, „sahar” in het Arabisch, opbleven om over hun kudde te waken. Herders vormen een terugkerend thema in Beit Sahour. Op een steenworp afstand van de heuvelachtige stad Bethlehem ligt volgens de christelijke traditie de Herdersvallei. Bijbelse geschriften beschrijven dit als de plek waar engelen aan de hemel verschenen en aan een groep rondtrekkende herders aankondigden dat de Messias, Jezus van Nazareth, was geboren.

Aankondiging aan de herders, door Benjamin Gerritsz (1633).

Vlakte van de herders, Beit Sahour
De bijbelse rol van de herders is ook vandaag de dag nog een belangrijk onderdeel van het verhaal van Beit Sahour. Herders stonden altijd onderaan de maatschappelijke ladder, en toch was het in het bijbelverhaal niet een koning of een priester, maar een nederige herder die als eerste de boodschap van Gods terugkeer naar de aarde ontving. In een onrustige regio die voortdurend werd veroverd door Engelse koningen en Ottomaanse sultans, en die nu onder illegale bezetting staat, is de boodschap aan de herders van de vallei van Beit Sahour een aangrijpend verhaal over verlossing en bevrijding. Dit verhaal heeft het denken van de bevolking van Sahour eeuwenlang gevormd.
Beit Sahour in het industriële tijdperk
Beit Sahour is tegenwoordig een van de laatste overgebleven plaatsen in Palestina met een christelijke meerderheid. De stad ligt midden in een overwegend islamitische gemeenschap. Door de eeuwen heen heeft de pluralistische samenleving van het grotere gebied rond Bethlehem de inwoners van Beit Sahour ertoe gebracht te leren hun islamitische buren te tolereren en tegelijk iets unieks te bieden. Als laatste overblijfsel van het christelijk-Palestijnse erfgoed zit het de inwoners van Sahour in het bloed om zich extra in te zetten, hun erfgoed en gemeenschap te beschermen en sterker te worden.



Wie door de oude wijken loopt, begrijpt al snel wat dit kleine stadje zo bijzonder maakt. Bijna alle oudere gebouwen zijn omgebouwd tot winkels en pensions. Verlaten scholen zijn veranderd in culturele centra voor discussie en debat. Op de daken oefenen dansers de beroemde dabke. Niet alleen Engels, maar ook Frans, Duits en Spaans klinkt er en wordt veel gebruikt door de lokale jongeren. Velen van hen worden door hun ouders naar Europa gestuurd om daar te studeren en te werken, in de hoop dat ze ooit naar hun stad terugkeren en de vruchten van hun reizen meenemen.

De oude wijken van Beit Sahour.
Ondernemerschap en creatieve vindingrijkheid zijn in Beit Sahour de facto een manier van leven. Hoewel de Israëlische bezetting deze ontwikkeling belemmert, hebben de inwoners van Sahour de afgelopen eeuw het voortouw genomen bij de ontwikkeling van wel 40–50 verschillende industrieën in de regio, van kunststoffen tot voedingsmiddelen, spons, elektrische apparatuur, bouwmaterialen, borduurwerk en, meer traditioneel, het kenmerkende gebruik van parelmoer en olijfhout voor ambachtelijk handwerk. Schrijvers, dichters en denkers zijn in een gestage stroom uit dit bescheiden stadje voortgekomen. Het concept van “alternatief toerisme” is hier ook ontstaan, als een manier om inzicht te geven in de complexe culturele aspecten van Palestina en de gevolgen van de Israëlische bezetting en landonteigening voor de lokale Palestijnen te laten zien.

Toeristen oogsten olijven met de Alternative Tourism Group in Beit Sahour.
Eerste Intifada, verzet van de herders
De realiteit van de Israëlische bezetting haalde de inwoners van Beit Sahour uiteindelijk in. Aan alle kanten ingesloten door militaire bases en groeiende illegale nederzettingen, trekt de greep van de bezetting zich steeds strakker rond de nek van de herder. En toch heeft Beit Sahour, vastbesloten zijn tradities in stand te houden, altijd vooropgelopen bij creatieve en geweldloze verzetsbewegingen, met name tijdens de eerste intifada, de opstand van de jaren tachtig die de bezetting van zich afschudde.
“Wat de eerste intifada bijzonder maakte, was dat ze het beste in mensen naar boven wist te halen. Ze gaf de inwoners van Sahour de kans om het beste van zichzelf te laten zien. De onderlinge solidariteit tussen mensen, of ze nu christen of moslim waren. De erkenning dat Palestijnen één volk zijn.”
– Rifat Odeh Kassis, mensenrechtenactivist, Beit Sahour

Inwoners van Sahour protesteren buiten de orthodoxe kerk van Beit Sahour tijdens de Eerste Intifada
In aansluiting op de inspanningen van de Eerste Intifada organiseerden de inwoners van Beit Sahour een stadsbrede belastingstaking waarbij ze weigerden belasting te betalen aan de Israëlische bezetters. “Geen belasting zonder vertegenwoordiging”, aldus een verklaring van de organisatoren. “De militaire autoriteiten vertegenwoordigen ons niet, en we hebben hun niet gevraagd naar ons land te komen. Moeten we betalen voor de kogels die onze kinderen doden of voor de kosten van het bezettingsleger?” De inwoners van Sahour ontdeden zich ook op beroemde wijze van hun politieke identiteitskaarten, die door de Israëlische autoriteiten waren toegewezen, en verbrandden die in een vuurplaats als symbolisch verzet. Maar de militaire bezetters reageerden daar niet mild op.

De inwoners van Beit Sahour kozen voor de strategie van burgerlijke ongehoorzaamheid: weigeren belasting te betalen, de Israëlische bezetting boycotten en al haar instellingen.
“We zullen hun leren dat weigeren de wetten van Israël te gehoorzamen een prijs heeft”, verklaarde de Israëlische minister van Defensie Yitzhak Rabin. De hele stad werd prompt 42 dagen lang onder avondklok geplaatst. Voedseltransporten werden tegengehouden, telefoonlijnen doorgesneden, huis-aan-huisinvallen beroofden 350 gezinnen van hun bezittingen en tientallen mensen werden zonder aanklacht of proces in administratieve hechtenis genomen. Verslaggevers uit heel Europa die de omstandigheden van de belastingstaking wilden onderzoeken, mochten de stad niet in.
Omringd en stilletjes uitgehongerd leek de situatie somberder dan ooit. Maar buiten het zicht van de bezetters zou de eeuwenoude vindingrijkheid van dit stadje van weerbarstige herders een centrale plaats krijgen in het Palestijnse verhaal.

Israëlische tanks rijden door Bethlehem om Beit Sahour te belegeren.

De inwoners van Sahour vormden al snel landbouwgemeenschappen. Veel mensen wisten hoe ze voedsel moesten verbouwen en hadden hun eigen tuinen, dus maakten ze daar gebruik van. ‘Iedereen stopte met bloemen planten en begon tomaten, watermeloenen en ander voedsel te verbouwen. Buren plantten op elkaars land en deelden het voedsel gratis uit aan de hele stad.’ In een bekend verhaal dat wordt verbeeld in de film The Wanted 18, kochten enkele inwoners van Sahour zelfs melkkoeien van een sympathieke kibboetsbewoner en leerden ze zichzelf melk te produceren.
Door de explosief stijgende vraag naar ‘intifadamelk’ werd de kudde bestempeld als een ‘bedreiging voor de nationale veiligheid van Israël’, en gingen Israëlische strijdkrachten eropuit om de koeien in beslag te nemen. Dit leidde tot moedige en hilarische taferelen: de inwoners van Sahour verstopten de koeien in hun eigen huizen, in de kelder en achter hun meubels, terwijl veiligheidstroepen van de IDF huizen met geweld doorzochten en bewoners vasthielden op zoek naar de dekselse runderen.

Scène uit de animatiefilm Wanted 18 over Beit Sahour.
Ook scholen werden als een bedreiging beschouwd en werden gedwongen gesloten uit angst dat jongeren bijeen zouden komen om de intifada en hun situatie te bespreken. Als reactie namen leraren uit Sahour het op zich om scholen in hun eigen huizen op te zetten. In het ene huis werd wiskunde gegeven, in het andere literatuur. Jonge leerlingen werden van het ene huis naar het andere gestuurd voor hun lessen, en deze aanpak hield wel twee jaar stand.
Een coöperatie van leraren uit Sahour kocht zelfs een lokale heuvel en bouwde er nieuwe huizen, als een fysieke en ‘concrete’ uitdaging aan de oprukkende illegale nederzettingen en de onrechtmatige inbeslagname van Palestijns land. Het Israëlische rechtssysteem stond Palestijnen niet toe hun eigen land te gebruiken zonder formele toestemming, en daarom bouwden de inwoners van Sahour in de dekking van de nacht huizen met goede wegen, elektriciteit, recreatieparken en olijfboomgaarden. De wijk ‘iskhan’ van leraren uit Sahour bestaat tot op de dag van vandaag en wordt voortdurend bedreigd.

Schoolkinderen en vrouwen uit Beit Sahour protesteren en juichen op straat tijdens het beleg.
Familie, geloof, vindingrijkheid en moed
De onderlinge solidariteit is diepgeworteld in Beit Sahour, omdat de inwoners van Sahour zich altijd hebben moeten redden in een samenleving die niet harmonieus was. Als oude christelijke minderheidsgemeenschap speelde de kerk een centrale rol bij het leggen van een fundament voor de inwoners van Sahour en stelde zij hen in staat hun gemeenschap eromheen op te bouwen. Naarmate de gemeenschap groeide, richtten de inwoners van Sahour lokale instellingen op om hun landelijke, gezinsgerichte erfgoed levend te houden.
De YMCA Beit Sahour biedt onderdak aan jongeren die buitengesloten worden en helpt kinderen te revalideren die gewond zijn geraakt of getraumatiseerd zijn door de bezetting. De Arabische Vrouwenunie van Palestina werd geleid door vrouwen uit Sahour, die een politieke instelling wilden oprichten die hen kon vertegenwoordigen. De Shepherds Scouts van Beit Sahour organiseert veel buitenactiviteiten en vrijwilligerswerk door en voor de jongeren van de stad. De Defense for Children International bracht journalisten en mensenrechtenactivisten van over de hele wereld bijeen om schendingen van de rechten van kinderen te onderzoeken en te documenteren.

Arabische Vrouwenunie in Beit Sahour

YMCA Beit Sahour
Onlangs kwamen christelijke leiders uit heel Beit Sahour en verschillende delen van Palestina bijeen om het Kairos-document op te stellen. Het document is geïnspireerd op de anti-apartheidsbeweging in Zuid-Afrika. Kairos is een Grieks Bijbels woord voor ‘dit is het moment’. Het document stuurde een boodschap aan de wereldwijde kerk: zij moet het lot van de Palestijnen en het Heilige Land erkennen. De boodschap is ook gericht aan de diverse Palestijnse gemeenschap en roept op tot eenheid.
Familie, geloof, vindingrijkheid en moed ondanks obstakels – dit zijn de verhalen die vertellen hoe een Kanaänitisch herdersdorp tegen alle verwachtingen in veranderde in een van de eerste industriële samenlevingen in het Midden-Oosten en nu een centrum van politiek activisme is.

Beit Sahour Hirbawi®-kufiya
Wij van Hirbawi hebben deze kufiya opgedragen aan Beit Sahour. Een stad van eigenzinnige herders.
De officiële Beit Sahour-kufiya (keffiyeh) van de Hirbawi Textielfabriek is nu voor beperkte tijd te koop. We nodigen je uit om meer over het product te lezen. Binnenkort zetten we nog meer Palestijnse steden in de schijnwerpers.






























